تفکر انتقادی- بخش اول

asking-1-30-4-92

راهنمایِ تفکر انتقادی/ پرسیدن سوالات درست

این مطلب دنباله‌دار ترجمه‌ای است از کتاب Asking the right questions, a guide to critical thinking که قسمت به قسمت در همین سایت در اختیار شما خواهد بود. اگر شما هم مثل من در تفکر انتقادی احساس ضعف می‌کنید، یا حس می‏کنید یکی از معضلات شخصیت ایرانی، ضعف در تفکر انتقادی است؛ این مطلب برایتان مفید خواهد بود.

بخش اول: مزایای پرسیدن سوال درست

مقدمه:

هرکس به فیلم علاقه‏مند باشد کنجکاو است از فیلم‏هایی که تازه به سینماها آمده‏امند خبری کسب کند. باید رفت دیدشان؟ صبر کرد تا برای کرایه یا خرید در بقالی آماده شوند، یا کلا از آنها پرهیز کرد؟ متخصصان فیلم فراوانی توصیه‌هایی به ما می‌کنند؛ اما عقیده­ی کدامشان را باید دنبال کنیم؟ عقیده ارزان است و هرکسی می‏تواند عقیده‏ای داشته باشد. اما کدام مختصص فیلم آن دانشی را دارد که به ما عقیده‏ای قابل اتکا ارائه بدهد؟

نویسندگان این کتاب دیوانه فیلم هستند، ولی ما هم می­خواهیم دقیق انتخاب کنیم. گرچه مجذوب سینما هستیم اما بسیاری از فیلم­ها را اصلا نمی‌خواهیم ببینیم. این فیلم ها کدامند؟ تصمیم گرفتن سخت است. و برای ساده‌تر کردن کار، اغلب به یکی از سایت‌های مورد علاقه‌مان سر می‌زنیم.

به هر حال، یکی از چیزهای بسیار روشنی که هرکس پس از خواندن یک دوجین نقد و بررسی در مورد یک فیلم خاص می‌فهمد؛ این اصلِ قطعی است که قضاوت انسان­ها یکسان نیست. هر فیلمی که دوست داری انتخاب کن، نقدهایش را بررسی کن. مهم نیست چند نفر منتقد از فیلم متنفر باشند، بالاخره منتقدی در گوشه‌ای پیدا می‌شود که نقد مثبتی بر فیلم به هم ببافد. یا محبوب ترین فیلم تاریخ را انتخاب کن و سراغ نقدها برو. چه خواهی یافت؟ متخصصی فیلم را مفت گران دیده است.

این تجربه استعاره‌ای است از بخش اعظم زندگی. دکترها، قانون­گذاران، معماران، لوله‌کشان و کارآگاهان همه در میان خودشان در مورد روش صحیح عمل در شرایط خاص اختلاف نظر دارند. ما مصرف کنندگان این عقاید چطور باید پاسخ دهیم؟ کتابی که خواهی خواند بهترین جوابی که ما می دانیم را در خود دارد. لازم است مهارت‌هایی را در خود بسازیم و رفتارهایی را تقویت کنیم که به ما قدرت تصمیم گیری برای خودمان را می‌دهد. تصمیم گیری در مورد عقایدی که می‌خواهیم از آن خود کنیم.

به عنوان یک فرد صاحب فکر باید بتوانی واکنشت را به آنچه می‌بینی و می‌شنوی، خودت انتخاب کنی. یک گزینه پذیرفتن هرچیزی است که مقابل تو قرار می‌گیرد، با چنین رفتاری، به طور خودکار عقاید دیگران را مال خود خواهی کرد. یک گزینه فعالانه­تر این است: سوالاتی بپرسیم و تلاش کنیم به تصمیمی شخصی در مورد ارزش تجربه‌مان برسیم. ما این کتاب را برای کسانی نوشته ایم که ترجیح می‌دهند گزینه دوم را انتخاب کنند.

تفکر انتقادی کشتی نجات

شنیدن و خواندن انتقادی ـ یعنی واکنشی که همراه با یک ازشیابی نظام‌مند از آنچه شنیده‌ای و خوانده‌ای است ـ نیازمند گروهی از مهارت‌ها و رفتارها است.  این رفتارها و مهارت‌ها حول یک سری سوالات انتقادی متصل به هم ساخته می‌شوند. همین‌طور که یک به یک آنها را یاد می‌گیریم، هدفمان این است که بتوانیم از آنها همراه با هم استفاده کنیم تا بهترین تصمیم در دسترس را بیابیم.

می‌توانستیم خیلی راحت بگوییم فهرست کارهایی که باید انجام بدهیم، اما «نظام پرسش‌ها» بیشتر با روح کنجکاو، کشف، و ماجراجویی اندیشمندانه‌ای که برای تفکر انتقادی لازم است سازگاری دارد. با دقت فکر کردن همیشه یک پروژه نا‌تمام است، داستانی است در انتظار پایانی که هرگز نخواهد رسید. پرسش‌های انتقادی از یک طرف محرک و از طرف دیگر جهتی برای تفکر انتقادی فراهم می‌کنند و ما را به سوی جستجویی مدام و متصل برای داشتن عقاید، تصمیمات و قضاوت‌های بهتر پیش می برند.

در ادامه، اندیشه انتقادی، آن‌طور که ما در نظرش داریم، به موارد زیر اشاره می‌کند:

  1. آگاهی از دسته‌ای پرسش های انتقادی متصل به هم.
  2. قابلیت پرسیدن و پاسخ دادن به پرسش های انتقادی در زمان های مناسب
  3. میل به استفاده فعالانه از پرسش های انتقادی

هدف این کتاب تشویق شما در هر کدام از این سه بعد است. پرسش‌ انتقادی، شخصی که مورد پرسش است را ملزم به فعل پاسخ می­کنند. ما با پرسش­هایمان، به فرد مورد نظر می‌گوییم: من کنجکاوم، می‌خواهم بپرسم و بیشتر بدانم؛ به خود کمک کنم. این تقاضا احترام ما به فرد مقابل را نشان می­دهد. پرسش­ها وجود دارند تا اطلاع‌رسانی کنند و برای تمام کسانی که آنها را می‌شنوند جهت را مشخص کنند. از این زاویه، اندیشه انتقادی با میل به بهتر فکر کردن آغاز می‌شود.  تمام منظور از این پرسش‌ها این است که نیازی به فهم عمیق‌تر داری یا آنچه را که گفته می‌شود قدر می‌دانی.

پرسش‌های انتقادی را یکی یکی با شما سهیم خواهیم شد؛ مجموعه­ی این پرسش­ها هر زمانی که تصمیم بگیرید به آنچه می‌شنوید یا می‌خوانید واکنش نشان بدهید مفید خواهند بود. حتی وقت نوشتن یا حرف زدن هم برایتان مفید خواهند بود زیرا در موارد زیر به شما کمک می کنند:

  1. واکنش انتقادی نشان دادن به مقاله یا سندی که در یک کتاب درسی، مجله، یا حتی وب سایت وجود دارد.
  2. قضاوت در مورد کیفیت یک نوشتار یا سخنرانی
  3. شکل دادن به یک استدلال
  4. نوشتن مقاله‌ای بر مبنای آنچه که خوانده‌اید
  5. مشارکت در بحث کلاسی

توجه: تفکر انتقادی شامل آگاهی از دسته‌ای پرسش‌های انتقادی متصل به هم است، به علاوه قابلیت و میل به پرسیدن و پاسخ دادن به آنها در زمان های لازم.

برچسب ها

2 نظر to “تفکر انتقادی- بخش اول”

  1. خوندم

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*