سفر به زنجان، شهر مردان نمکی

نمای-شهر-بر-فراز-گنبد-سلطانیه

سفر به زنجان، شهر مردان نمکی

اینبار همراه با سمیه غلامی به شهر زنجان سفر کنید، شهر چاقوها و آثار تاریخی. با شبگار همراه شوید.

اینبار به شهر زنجان سفر کرده ایم. شهری که در آثار تاریخی به “گنبد سلطانیه” معروف است و در صنایع دستی به چاقو !! هرچند که نگارنده سالها پیش در سفری که به این شهر داشتم چاقویی از این شهر خریدم و بعدها در لایه های پنهان چاقو با این عبارت مواجه شدم : made in USA  !!!

در این سفر کوتاه به این اماکن سری زدیم که در زیر به شرح آن ها خواهم پرداخت: گنبد سلطانیه، بازار زنجان، موزه مردان نمکی، کاروانسرا سنگی و رخشویخانه. این بدان معنا نیست که زنجان همین چند آثار را داشته باشد بلکه ما در سفرمان فقط به این اماکن سری زدیم.

در ابتدا وجه تسمیه شهر زنجان:

نظرات گوناگونی ازسوی پژوهشگران و نویسندگان در این مورد ارائه شده است. قدیمی‌ترین نامی که به این منطقه اطلاق شده زندیگان به معنای اهل کتاب زند (معروف‌ترین کتاب آیین زردشتی ساسانی) و گان از پسوندی فارسی است که در دوره ساسانیان بر این منطقه گذاشته شده است. گفته می‌شود بنای شهر زنجان در زمان اردشیر بابکان صورت گرفته است و در آن زمان نام شهین یعنی منسوب به شاه به آن اطلاق می شده. از اواخر دوره قاجاریه به علت استقرار ایل خمسه نام خمسه نیز بر آن نهاده شد (منبع: ویکی پدیا).

 گنبد-سلطانیه

گنبد سلطانیه:

گنبد سلطانیه به دستور اُلجایتو که ۷۰۲ هجری قمری میلادی در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان) ساخته شد و در سال ۷۱۲ هجری قمری به اتمام رسید. گنبد سلطانیه در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده ‌است و قدیمی‌ترین گنبد دوپوش موجود در ایران است. این بنا سه بخش اصلی ورودی، تربت‌خانه و سردابه‌ است.

این گنبد بعد از گنبدهای سانتاماریا دلفیوره و ایاصوفیه سومین گنبد بزرگ دنیاست.

از ارسن بزرگ سلطانیه که در بر گیرنده‌ی بیمارستان، خانقاه و میانسرای آن بوده، تنها گنبدخانه و آرامگاه الجایتو بازمانده است. میان سرای نام برده شاید به اندازه‌ی دو برابر میدان نقش جهان بوده است.

بعضی از تاریخ نویسان نوشته‌اند سلطان محمد خدابنده این گنبد و بنای عظیم را بنا کرد که اجساد ائمه اول و سوم شیعیان یعنی علی و حسین را از آرامگاهای خود به آنجا منتقل کند. ولی به علت خوابی که دید از این عمل منصرف شد.

 تزئینات-گنبد-سلطانیه1 تزئینات-گنبد-سلطانیه

عمارت ذوالفقاری (موزه مردان نمکی):

یکی از بهترین مکان های دیدنی زنجان همین موزه مردان نمکی است که اگر گذرتان به زنجان افتاد  پیشنهاد می کنم حتما سری به آن بزنید. عمارت ذوالفقاری در یکی از محلات قدیمی شهر زنجان موسوم به محلة “دالان آلتی”در سبزه میدان و مسجد جامع قرار دارد. این بنا ساختمان مسکونی و اداری حکمران زنجان بوده و از مجموعه بناهای اندرونی و بیرونی و بخشهای مختلفی تشکیل یافته بود. بنا به سبک بناهای اواخر دورهٔ قاجار ساخته شده ‌است و در حال حاضر تبدیل به موزه مردان نمکی شده ‌است.

مردان نمکی نامی است که به شش مومیایی کشف‌شده در زمستان سال ۱۳۷۲ (۱۹۹۳ میلادی) در معدن نمک چهرآباد استان زنجان داده شده ‌است.  از میان مردان نمکی یافت شده، سه مرد نمکی مربوط به زمان هخامنشیان (حدود 2300 سال) و دو مرد نمکی مربوط به اواخر دوران ساسانی (حدود 1500 تا 1700 سال) هستند.

از نظر من جالب ترین موميايي مكشوفه از معدن چهر آباد مرد نمكي شماره 4 بود که براساس تحقيقات انجام گرفته مشخص شد که پسر جواني حدوداً 16 ساله بوده است. او لباس کامل بر تن دارد و تقريباً بيشتر قسمت هاي بدن او سالم باقي مانده كه شامل مجموعه استخوان ها و بافت نرم روی استخوان های اوست كه بر اثر از دست دادن آب بدن كاملا خشك شده است. جسد در هنگام كشف، در وضعيت دمر قرار داشته است. به شكلي كه صورت و قسمت جلوي بدن روي خاك قرار گرفته بود. دست­ها از ناحيه آرنج خم شده دست چپ روي زمين و دست راست در حالت تقريبا مشت شده بود. گویا از روی بلندی پرتاب شده است.

 در حال حاضر به استثناي موميايي نمكي شماره 1 كه در موزه ملي كشور (تهران، خیابان جمهوری) نگهداشته مي شود بقيه اجساد و اشياي بدست آمده از آنان در عمارت ذوالفقاری زنجان و در شرايط مطلوب تحت نظارت كارشناسان مربوط نگهداري مي شوند. ما حتی اجازه عکسبرداری از اجساد را نداشتیم.

 کاروانسارا-سنگی

کاروانسرای سنگی به ترکی (داش کاروانسرا):

این کاروان‌سرا در قرن 11 قمری به دستور شاه عباس صفوی ساخته شد و تنها بنای باقی مانده از کاروانسراهای زنجان است و در سال 1377 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. کاروان‌سرای سنگی در خیابان خیام، رو به روی راه‌آهن شهر قرار دارد که اکنون به عنوان سفره‌خانه سنتی مورد استفاده قرار می گیرد. می­توانید مانند ما در این کاروانسرا یا سفره خانه امروزی برای استراحت و صرف نهار، کباب بسیار خوشمزه ای بخورید.

 کاروانسرا-سنگی کاروانسرا-سنگی--عکس-از-همشهری-آنلاین

بنای رخت‌شوی‌خانه (در محل معروف به بابا جامال چوقوری (گودال باباجمال):

رخشویخانه

مجموعه تاریخی رخت‌شوی‌خانه در خیابان سعدی، و کوچه رختشویخانه قرار دارد. از طریق کوچه فرهنگ نیز قابل دسترسی است. این بنا در حال حاضر تعمیر و مرمت شده و به عنوان موزه مردم‌شناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بنا توسط دو برادر به نام‌های مشهدی اکبر معمار و مشهدی اسماعیل بنا ساخته شده است. زمین این بنا توسط علی اکبر خان توفیقی اولین شهردار وقت زنجان خریداری شد و در سال ۱۳۴۵ ه‍.ق توسط او ساخته شده است.

هدف این رختشوی‌خانه تامین امنیت و آسایش زنان در یک مکان سرپوشیده بوده ‌است و زنان شهر لباس و رخت خود را در آن محل به صورت رایگان می‌شسته‌اند. سبک و سیاق معماری این بنا را می‌توان به شیوه اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی نسبت داد. در این مجموعه می توانید گشتی حسابی میان ماکت های زنان و بچه ها بزنید!

 رخشویخانه1

بازار زنجان:

بازار--عکس-از-مهر

بازار زنجان در دوران آقا محمد خان قاجار آغاز و در سال ۱۲۱۳ در زمان فتحعلی شاه قاجار خاتمه یافته و مساجد و سراها و گرمابه‌ها در سال ۱۳۲۴ به آن اضافه شده است. گفته می شود بازار زنجان طویلترین بازار ایران است که از غرب و شرق گسترده شده و به بازار پائین و بازار بالا تقسیم شده است. بازار زنجان از نظر تولید و نوع فعالیت به هشت راسته تقسیم می‌شود از جمله راسته زرگرها، کفاشها، بزازها، سراجها و چند راسته دیگر.

 گیوه-های-بازار

زنجان مقصد خوب و تازه برای سفر عیدانه می­تواند باشد.

برچسب ها

یک نظر to “سفر به زنجان، شهر مردان نمکی”

  1. 1393/11/01

    الیزه Reply

    عکس های این پست دیده نمی شن و ارور 404 می دن

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*