سفر به شهر ری

 1fe563d3-ae51-4ce0-86a4-1889f7deeb5d1222

سفر به شهر ری، از شهرهای استان تهران

 سفری یک روزه برای پایتخت نشین ها!

در این سفر به شهری نزدیکِ پایتخت رفتیم. شهر ری یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران و جهان و از شهرهای استان تهران است. سفری که بیش از یک روز وقت نمی برد. به راحتی و با استفاده از مترو هم می توانید گشتی نیم روز در این شهر بزنید و آثار تاریخی اش را ببینید.

باز هم طبق معمول ما از چندین بنای این شهر دیدن کردیم نه همه­ی آن ها: چشمه علی، برج طغرل، باروی ری، بازار ری، بی بی شهربانو و بقعه ابن بابویه.

ابتدا کمی راجع به شهر ری بدانید:

گفته شده تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی می‌رسد. ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. این شهر در طول تاریخ به نام مختلفی خوانده می‌شده، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام البلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه و …

جالب است بدانید برخی بنای این این شهر را به هوشنگ پسربزرگ کیومرث، برخی به کیخسرو پسر سیاوش، برخی به پيروز پسر يزدگرد نسبت می‌دهند. عده‌ای نیز به (روی) از فرزندان نوح! البته نظرات دیگری نیز وجود دارد که در این مجال نمی­گنجد.

نظریه جالب دیگر این است که «ری» و «راز» دو برادر بودند که با هم شهر ری را بنا کردند و قرار گذاشتند شهر را «ری» بنامند و اهالی اش را «رازی» بخوانند.

ری در دوران پیش از اسلام مرکز بزرگ دینی زرتشتیان بوده و در کل شهری مقدس به حساب می‌آمد. این شهر در مسیر جاده ابریشم قرار داشته است که جنبه بازرگانی نیز به آن می داده است.

اما شرحی بر بناهایی که در این سفر به آن ها سر زدیم:

 Cheshme_Ali_in_the_city_of_Rey

چشمه‌علی

چشمه ‌علی یکی از اماکن باستانی و تفریحی ری است و در شمال شهرری و منطقه ۲۰ شهرداری تهران قرار دارد. مقبره ابن بابویه، برج طغرل و دژ رشکان هم نزدیک این چشمه است. نام باستانی این چشمه سورینی بوده که گفته می شود احتمالاً منسوب به دودمانی بزرگ در دوره اشکانیان و ساسانیان است که البته بعدها به نام امام اول شیعیان تغییر نام داده است.

قدمت چشمه‌علی به حدود ۸۰۰۰ سال پیش بر می‌گردد، زمانی که نخستین اجتماع در کنار چشمه‌ای دایمی واقع بربالای تپه‌ای گرد آمدند.

جالب اینکه در گذشته فرش فروش‌ها و مردم تهران، قالی‌های خود را در آب چشمه‌علی می‌شستند. معتقد بودند که آب این چشمه  فرشها را تمیزتر، روشن‌تر و پر جلاتر می کند.

تپه‌ای در کنار چشمه است که در سال‌های ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۵  به رهبری اریک اشمیت کاوش شده است. نتیجه آن کشف سه دوره مهم فرهنگی، شامل لایه‌ها و آثار دوره‌های‌اسلامی، اشکانی و پیش از تاریخ بود. هزاران قطعه از اشیایی که اشمیت در چشمه‌علی یافت در موزه‌ها و دانشگاههای آمریکا و تعدادی از آن ها در موزه ایران‌باستان نگهداری می‌شود.

این مکان امروزه به منطقه‌ای تفریحی و پارک و فضای سبز تبدیل شده است. دیوار قدیمی شهر ری دقیقاً بالای چشمه قرار دارد.

فتحعلی شاه قاجار کتیبه ای بر دیواره این چشمه حک کرده است چرا که اینجا تفرجگاه او بوده است و  دستور می دهد  روی سنگ آن تمثال خودش و بعضی از شاهزادگان را کنده کاری کنند و بعضی اشعار نیز دور آن کتیبه شده  است.

 10370661_680851158647715_968954326_n

 بارو

باروی ری قدیمی

این بارو درست بالای سر چشمه علی است با قدمتی ۶۰۰۰ ساله.  باروی ری، دیواری است با کاربرد دفاعی که در دوره حکومت اشکانیان دورتادور شهر را در بر می‌گرفته و امروزه حدود ۳ کیلومتر از بقایای این دیوار باقی‌مانده است. این بارو دارای وسعتی در حدود ۱۸۰۰*۲۵۰۰ متر است.

طول بقایای این بارو ۴۵۳ متر است که به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می‌گردد. حداکثر ارتفاع آن ۸ متر و حداقل آن ۳٫۲ متر می‌باشد.

 10379442_680853018647529_1737881897_n

بازار ری

امکان ندارد به شهری بروید و به بازار تاریخی آن سری نزنید. ری هم بازار تاریخی دارد که در شمال آرامگاه شاه عبدالعظیم واقع است و متعلق به دوره صفویه است. این بازار یکی از مراکز فروش ادویه، داروهای سنتی و کالاهای تجاری بوده است که بازرگانان از طریق جاده ابریشم وارد ری می‌کردند.

 برج-طغرل3

برج طغرل

برج طغرل در شرق آرامگاه ابن بابویه و از آثار به جا مانده دوره سلجوقیان است. ارتفاع برج حدود ۲۰ متر است البته بدون احتساب گنبد مخروطی شکلش که امروزه اثری از آن نمانده است.  به عقیدهٔ برخی از کارشناسان این برج شبیه عقربه‌های ساعت بوده و می‌توان از روی تابش آفتاب بر روی کنگره‌های آن زمان را تشخیص داد.

اختلافاتی بین مورخان درباره شخصیتی که در این بنا مدفون است وجود دارد. بعضی می گویند طغرل بیک سلجوقی است بعضی دیگر می گویند محل دفن خلیل سلطان از فرزندان تیمور لنگ و همسر او شادالملک در قرن پانزدهم است.

این برج در شب با آتشی بر باروی بلند آن برای راهنمایی مسافران جاده ابریشم روشن می شده است و در روز احتیاجات گاه شماری مردم را برطرف می کرده.

 10385053_680852335314264_855012350_n

بی بی شهربانو

بی بی شهربانو نام آرامگاهی است در شهر ری که طبق کتیبه آن و البته عقیده مردم مقبره شهربانو همسر امام حسین و مادر امام سجاد است. البته بی‌بی شهربانو پس از به دنیا آوردن امام سجاد در  مدینه درگذشته‌ و برخی آرامگاهش را در همان مدینه می‌دانند.

به عقیده برخی از کارشناسان به دلایلی همچون قرارگرفتن زیارتگاه بر فراز کوه، نزدیکی به چشمه، ویژگیهای معماری سنگی، اختصاص زیارت آن به زنان در برخی دوره‌ها، کاربرد واژه بانو و شهربانو برای ایزدبانوی آناهید و تشابه افسانه بی‌بی شهربانو با داستان زیارتگاه زرتشتی «بانوی پارس» در یزد، این بنا در اصل از نیایشگاه‌های آناهید، الهه آب‌ها و باروری و از پرستشگاه‌های زرتشتیان پیش از اسلام بوده‌است.

از سبک و وضع بنا برمی آید که هسته اصلی آن در دوره ساسانی ساخته شده باشد و در سدهٔ چهارم (عهد آل بویه) از آن برای آرامگاه استفاده شده و قسمت‌هایی به آن افزوده‌اند. این بقعه مشتمل بر حرم کوچک چهارگوشی است. مدخل اصلی حرم رو به مشرق و دارای سردری است متعلق به روزگار صفوی، اما گنبد کاشی‌کاری و برخی گچ‌بری‌ها و تزیینات آن از آثار دوره قاجار است.

10357888_680856158647215_164613997_n

بقعه ابن بابویه

بقعه ابن بابویه مربوط به دوره قاجار است و در خیابان ابن بابویه قرار دارد. این مکان به مدفن شیخ صدوق منسوب است و گورستان ابن‌بابویه نیز پیرامون آن ساخته شده است.

برچسب ها

یک نظر to “سفر به شهر ری”

  1. 1393/06/24

    هستی Reply

    درباره ی باقی مانده شهر سلجوقی و دژ ارشک توضیحی ندادید …

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*