مترسک ؛ کلاغهایی که به او می­خندند

Scarecrow-27-6-921

این بار فیلمی برای ذائقه­ های کمی هنری­ تر معرفی می­ کنیم؛ فیلم مترسک (Scarecrow) 1973 ساخته­ ی جری شاتزبرگ (Jerry Schatzberg). در میان 12 فیلمی که شاتزبرگ کارگردانی کرد؛ هیچگاه نتوانست موفقیت مترسک را دوباره تکرار کند. شاتزبرگ در این فیلم سعی نمی­ کند داستان پرماجرایی را برای ما روایت کند. او فقط قصد دارد مردم آمریکا را با آنچه هستند آشنا کند. مردمی با زندگی پوچ در پی رویاهای دست نیافتنی. مترسک در پی آن نسل از فیلم­هایی در سینمای آمریکا می­ آید که سردمدارشان ایزی رایدر(Easy Rider) 1969 ساخته­ ی دنیس هاپر(Dennis Hopper) بود، فیلم­هایی که تاثیرات می 68، دیر به آنها رسید.

داستان فیلم درباره­ ی 2 مرد، فرانسیس و مکس، است که در جاده ­ای در کالیفرنیا با هم آشنا می­ شوند. مکس که پس از شش سال تازه از زندان آزاد شده است؛ می­ خواهد با پولی که پس ­انداز کرده کارواشی در پیتسبورگ راه بیاندازد و از فرانسیس می­ خواهد که او را همراهی کند. فرانسیس می ­پذیرد. اما قبل از رفتن به پیتسبورگ؛ مکس می­ خواهد خواهرش را در دنور و فرانسیس فرزندش را در دیترویت ملاقات کنند و اینگونه سفری به بلندای یک کشور آغاز می­ شود.Scarecrow-27-6-923

این 2 مرد برای رسیدن به هدفشان باید از غربی­ ترین ایالت آمریکا به ایالتی در شرق آن برسند؛ و در این سفر حداقل 10 ایالت را پشت سر بگذارند. این مسافران وارد هیچ شهر بزرگی نمی شوند؛ از اتوبان­های عریض رد نمی­ شوند. آنها حاشیه­ نشینانی هستند که همیشه در حاشیه می­ مانند. حتی در میان راه مدتی را در زندان سپری می­ کنند؛ نه زندان مرکزی، بلکه زندان ایالتی.

جذابیت اصلی فیلم در شخصیت این دو نفر و رابطه­ ی عجیب بین آنهاست. مردانی که (با تاکید بسیار در فیلم) همجنسگرا نیستند؛ اما همدیگر را دوست دارند. مکس با بازی جین هاکمن (Gene Hackman) مسن­ تر، قوی­تر و به ظاهر فرمانده­ی این تیم دو نفره است. او اخلاق عجیبی دارد؛ همیشه لباسهای زیادی می­ پوشد؛ به هیچ زنی پایبند نمی­ شود؛ همیشه کلاه بر سر دارد و در هنگام خواب کفشش را زیر بالشش می ­گذارد. فرانسیس با بازی آل پاچینو (Al Pacino) مهربان­ترین آدم روی زمین است؛ همیشه سعی دارد همه را بخنداند تا از او راضی باشند. او فرزندی در دیترویت دارد که نمی ­داند پسر است یا دختر و 5 سال است که تمام پول خود را برای این فرزند می­ فرستاده است. هر دو مهربان هستند و ساده­ دل (و نه احمق). این دو شخصیت مانند یین و یانگ می­ مانند؛ کامل کننده و همراه هم. احتمالا شاتزبرگ این 2 شخصیت را براساس شخصیت­های ولادمیر و استراگون در نمایشنامه­ی در انتظار گودو (Waiting For Godot) نوشته ساموئل بکت (Samuel Beckett) طراحی کرده است، با توجه به این نکته که صحنه­ پردازی سکانس آغازین فیلم بسیار شبیه در انتظار گودو است. نزدیک­ترین زوج سینمایی به این دو نفر شاید شخصیت­های رتسو و جو باک با بازی هم ­­اتاقی دوران جوانی هاکمن، داستین هافمن (Dustin Hoffman) و پدر آنجلینا جولی؛ جان وویت (Jon Voight) در فیلم کابوی نیمه شب (Midnight Cowboy) 1969 ساخته­ ی جان شله­زینگر (John Schlesinger) باشند.

نام فیلم براساس داستانی است که فرانسیس در اوایل فیلم تعریف می­ کند؛ در مورد مترسک که کار او به جای ترساندن کلاغ­ها خنداندن آنهاست و به همین دلیل کلاغ­ها به مزرعه­ای که مترسک دارد حمله نمی­ کنند. در طول فیلم مکس و فرانسیس مترسک­هایی هستند که نمی­ توانند پای خود را از زمینی که در آن فرو رفته ­اند؛ بیرون بکشند. پس فقط دیگران را می­ خندانند.

شاتزبرگ در این فیلم دو غول بازیگری را در کنار هم قرار داده و به زیبایی آنها را هدایت کرده است. ال پاچینو بعد از پدرخوانده (The Godfather) 1972و پیش از سرپیکو (Serpico) 1973در این فیلم بازی کرده است و جین هاکمن بعد از دریافت اسکار بهترین بازیگر مرد برای فیلم ارتباط فرانسوی (French Connection) 1971. نم ی­توان گفت چه کسی برنده­ی این مبارزه است؛گاهی هاکمن و گاهی پاچینو و شاید برنده ­ی اصلی ما تماشاگران باشیم که از بازی آنها لذت می­بریم.Scarecrow-27-6-922

این فیلم نامزد دریافت هیچ اسکاری نشد. ذائقه ­ی داستان­ پرست آکادمی اسکار از این فیلم چندان استقبالی نکرد. اما دوستان هم مسلک شاتزبرگ در اروپا، در حضور بزرگان اروپا؛ جایزه­ ی نخل طلای کن را به این فیلم اهدا کردند.

نقد راجر ایبرت 

نقد گاردین

نقد ایندپندنت 

نقد روتن تومیتو  

4 دیدگاه دربارهٔ «مترسک ؛ کلاغهایی که به او می­خندند»

  1. من دیوونه ی این فیلمم روزی سیصد بارم می تونم ببینمش ممنون عالییییییییییی بود خسته نباشید فقط عکساش کم بود

        1. امین حسینیون

          درباره نمایشنامه http://en.wikipedia.org/wiki/Waiting_for_Godot این پیوند ویکیپدیا طبعا مفید خواهد بود.

          متن اصلی نمایشنامه را می توانید اینجا بخوانید:
          http://samuel-beckett.net/Waiting_for_Godot_Part1.html

          و نمایشنامه چندبار به فارسی منتشر شده و به سادگی در کتابفروشی ها دستیاب است.

          ممنون از نظر شما.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *