نقد گاردین بر رمان جایی برای پیرمردها نیست

این نقد بر رمان جایی برای پیرمردها نیست به قلم کورمک مک کارتی، در 29 اکتبر 2005 در گاردین به قلم آنی پرولکس ترجمه شده و اخیرا سام دولتی آن را به فارسی برگردانده است. این رمان را نشر چشمه با ترجمه‌ی امیر احمدی آریان منتشر کرده است که از این پیوند می‌توانید خریداری کنید.

جایی برای پیرمردها نیست ـ طرح جلد

جایی برای پیرمردها نیست ـ طرح جلد

کورمک مک کارتی (نویسنده رمان جایی برای پیرمردها نیست) یکی‌ از جالب‌ترین نمادهای‌ تگزاس (کلانتر) را به عنوان شخصیت مرکزی رمان “جایی‌ برای پیرمردها نیست” انتخاب کرده است، کلانتری که در حوزه استحفاظی خود نه تنها مجری قانون که روانشناس، مددکار اجتماعی، متصدی کمکهای اولیه‌، کار راه انداز مردم و سنگ صبور قلب‌های شکسته نیز هست.

اد تام بل -کلانتر رمان مک کارتی- کهنه سرباز مفتخر به مدال جنگ جهانی‌ دوم، با یک زندگی مشترک خوب و آرام است، او برای نفس زندگی‌ احترام زیادی قائل است، در جاده توقف می‌کند و لاشه حیواناتی که در جاده زیر گرفته شده اند را با احترام به حاشیه جاده منتقل می‌کند. او از شوخ طبعی بویی نبرده است تا آنجا که گاه موجب سوء تفاهم افراد می شود.

دلش برای مردم منطقه اش می‌تپد و مجری قانون بودن را بعد از جنگ به عنوان راهی‌ برای کفاره اتفاقی که برایش طی دوران جنگ افتاده انتخاب کرده.

به لهجه غلیظ تگزاسی سخن می‌گوید و شیوه خودش را در پس و پیش و شکسته گفتن کلمات دارد.

دیالوگ‌های داستان عالی و بی‌ نقص، هیچ کس مثل مک کارتی گوش شنیدن (و استفاده) اصطلاحات و گویش‌های منطقه‌ایِ آمریکا را ندارد و همینطور چشم ثبت و ضبط جزئیات محیط و مکانهای گوناگون و توصیف آنها.

طرح داستان به مرور تبدیل به الگوی کلاسیک وسترن آدم خوب در مقابل آدم بد میشود.

پیرمردهای خوب وسترن معمولا بر دو نوعند، آنهایی که به مقابله با کله گنده‌ها و زورگوها میروند و آنهایی که خاصیت ذاتی منصف و قانونمند بودن را مطابق با ارزش‌های کلیسا و همدردی و همدلی با عامه مردم جامعه دارند.

“بل” از نوع دوم پیرمردهای خوب وسترن است، او که با نگاهی آمیخته با حسرت به روزهای گذشته نگاه میکند، در جایی از داستان، خاطره ای از دهه 1930 تعریف میکند که از تمامی بچه های مدرسه همه پرسی شده، تا جدی ترین مشکلات روز را از دید خودشان مطرح کنند و نتیجه: اصلی ترین دغدغه بچه ها  ممنوعیت جویدن آدامس در کلاس، و دویدن در راهروها بود. در داستان  کلانتر یک بار دیگر در دهه 1980 همین همه پرسی در مدارس انجام میشود و نتیجه این بار تجاوز، قتل، جنگ و انواع دیگر قصاوت است.

کلانتر این تغییر را نه نتیجه افشاگری و خبر رسانی در رسانه های امروز از خشونت جامعه، که نتیجه روند رو به افزایش مجرمین تحت تاثیر مواد و در آستانه زوال عقل میداند که جامعه را به تدریج فاسد میکنند.

داستان در دهه 80 میلادی، حول محور مردی خانواده دوست و کهنه سرباز ویتنام به نام للوین ماس، که جوشکار منطقه کلانتر بل است، میگذرد.

“ماس” در حین شکار به دو ماشین بزرگ که یکی مملو از مواد مخدر است و دیگری حاوی مقدار زیادی پول و سرنشینان مرده آن که حین رد و بدل کردن محموله به یکدیگر شلیک کرده اند برمیخورد.

یکی از مضروبینِ در حال احتضارِ تیر اندازی، از او آب میخواهد اما “ماس” آبی با خود همراه ندارد.

پول را برداشته و محل را ترک میکند.

آن شب خواب به چشمان ماس نمی آید، بعد از کمی کلنجار رفتن با خودش یک ظرف آب برداشته و به محل حادثه میرود، و این گونه مک کارتی شخصیت او را تطهیر میکند.

شخصیت شرور داستان اما یک روان پریشِ جامعه ستیز به نام “چیگور” است، او تجسم شر در جهان کارتل های مواد مخدر است، نوع جدیدی از قاتلین که سایه مرگ را نه تنها بر منطقه کلانتر بل، که بر کل کشور گسترده است.

گروه های خطرناک زیادی به غیر از چیگور به دنبال ماس و پولهای گمشده هستند و کلانتر هم به دنبال پرونده قتل یک افسر جوان که به دست چیگور کشته شده رد او را تعقیب میکند و خیلی زود رد قاتل جوان و گروه هایی که به دنبال شکار ماس هستند به هم میرسند، حالا آدمکشها در منطقه کلانتر بل از کشتگان پشته ای ساخته اند و او میداند که در مقابل گروهی از جنایتکاران خطرناک و بیگانه، ایستاده است که هر چه میگذرد، بیشتر او را متقاعد میسازند که رویای یک زندگی شریف آمریکایی، نابود شده است: علائم یک بیماری ترسناک، که به شکل فزاینده و وحشیانه ای مردم را به موجوداتی بی خدا و بی احساس تبدیل میکند. این جنایتکاران روان پریش،  نوع معمول خلافکارانی که تا حالا کلانتر با آنها سر و کار داشته نیستند و درک آنها برای بل ممکن نیست، این موضوع او را نگران و کلافه کرده است.

یک عالم اسلحه در این داستان وجود دارد، حالا که میخواهید داستانی را در اسلحه‌دوست‌ترین ایالتِ کشوری اسلحه دوست  روایت کنید، پس باید با تمام جزییات به آن بپردازید. نویسندگان انگشت شماری وجود دارند که وقتی پای سلاح گرم به داستان باز میشود، آنقدر در مورد آن اطلاع دارند که بتوانند اینگونه متقاعد کننده و مفصل به آن بپردازند. مک کارتی یا برای خودش یک دوره کامل آموزش تیراندازی تدارک دیده است و یا شناختش از این سلاح های گرم نتیجه تجربه استفاده از آنهاست. وجود همواره این اسلحه ها در روند داستان همان مه مرگ آلودی را در فضای داستان جاری میکند که کلانتر معتقد است که جهان فعلی را احاطه کرده.

در ميانه های داستان کلانتر، طی یک مونولوگ طولانی با خویش و علیه جهان بینی خویش، می آشوبد:

خفه شو و باهاش کنار بیا بل، دنیا داره عوض میشه. شبها گرمتر شدن. اون بیرون یه عالمه آدم هست و یه عالمه تبلیغات که مردم رو تهییج میکنن برای خریدن آت و آشغالای گرون قیمت، این اعتماد به نفس زیادی، و این باور که خوشبختی، حق ماست.

ولی کلانتر جوابی برای اینها ندارد، او درگیر احساس گناه و عذاب وجدانی است که از زمان جنگ دوم تا به حال با خود به دوش می کشد و بالاخره در جایی از داستان برای عموی پیر خود، اعتراف میکند که طی حمله آلمان ها، زیر آتش خمپاره محل خدمت و گروهان اش را برای نجات جان خود، ترک کرده و حالا ده ها سال است که این حس گناه که هم‌رزمان زخمی خود را زیر آتش دشمن رها کرده،او را رها نمیکند ، مدال شجاعتی که ارتش به او داده است را نمی خواهد و سالهاست منتظر خاتمه این حس و حال و یاداوری بی وقفه است، خاتمه ای که هرگز نیامده است.

کلانتر از چیزی رنج میبرد که روانشناسان ارتش نام آن را “سندروم جان وین” گذاشته اند.

یک مدل ذهنی بی نقص و ایده آل از سربازی وفادار، شجاع و دلیر که عملا تبدیل شدن و رسیدن به آن غیر ممکن است.

همانطور که ریچارد اسلاتکین در کتاب ” ملت هفتتیرکش” مینویسد:

سندروم جان وین، معمولا به شکل احساس گناه در میدان نبرد و یا احساس شرم از ترسها و غصه های طبیعی انسان در محیط جنگ، ظاهر میشود.

حالا در دهه 80 این وضعیت بغرنج اخلاقی مجددا برای او پیش آمده و این بار کلانتر دقیقا همان کاری را میکند که زیر آتش خمپاره ارتش آلمان کرد، او حالا یک پیرمرد است و این روزگار جدید و خشن، جای او نیست.

بعد از انتشار کتاب در سال 2005 میان منتقدین و محافل کتابخوانی بحث و جدل، همچنین سئوالات زیادی پیرامون داستان در گرفت.

یکی از جدیترینِ آنها، چراییِ انتخاب سالهای اولیه دهه 1980، به عنوان بستر زمانی روایت ماجرا توسط مک کارتی بود.

آیا دلیل اش انتخاب رونالد ریگان به جای کارتر به وسیله یک کمپین تلویزیونی خشن و تهاجمی بوده است؟

یا به خاطر به دست گرفتن اکثریت سنا، توسط جمهوری خواهان بعد از قریب به 30 سال؟

آیا به خاطر شورش خونبار زندانیان نیومکزیکو یا کشتار چند کودک سیاهپوست در آتلانتا بوده یا به قتل رسیدن جان لنون، دکتر هرمان تارنوور، آلارد لوونستین عضو اسبق کنگره آمریکا، مایکل هالبرستام فیزیکدان و نویسنده، و بسیاری دیگر در این سال؟ سالی که گارد ساحلی فلوریدا به روی یک قایق ماهیگیری که بار قاچاق ماریجوانا حمل میکرد، آتش گشود و تا آخرین نفر را کشت، و تا مدت مدیدی تیترِ یک رسانه ها اشاره به آتش خشونتی بودکه به مرور از کنترل خارج میشد.

شاید مهمترین کاری که مک کارتی در این رمان کرده است مطالعه ای پیرامون خشم افسار گسیخته اینروزهای آمریکا و رواج بی وقفه آن باشد.

منبع

برچسب ها

هیچ نظر به “نقد گاردین بر رمان جایی برای پیرمردها نیست”

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*