کلیسای سن استپانوس

_------------

کلیسای زیبای سن استپانوس در استان آذربایجان شرقی در ۱۷ کیلومتری غرب شهر جلفا و در فاصله ۳ کیلومتری کرانه جنوبی رودخانه ارس

در یکی از گزار­ش­های پیشین از کلیسای زیبای وانک در اصفهان صحبت کردیم. متذکر شدیم که کلیسای وانک تحت تاثیر کلیسای سن استپانوس ساخته شده است. و قول دادیم که گزارشی هم از کلیسای سنت استپانوس در جلفا تهیه کنیم. این کلیسا شاید حتی زیباتر و مهیج­تر از کلیسای وانک است. هم اینکه معماری آن بسیار باشکوه­تر است دیگر اینکه در فضای سبزی  زیبا قرار گرفته است که خود بسیار دیدنی است. این کلیسا یکی از بهترین و جذاب­ترین مکان هایی است که تا به حال دیده ام. اگر قصد ایرانگردی دارید حتما سفر به جلفا را در برنامه خود قرار دهید و از مرز آبی یعنی رود ارس هم دیدن کنید.

کلیسای سن استپانوس بعد از قره‌کلیسا[1]، دومین کلیسای مهم ارامنه ایران است که در استان آذربایجان شرقی و  در ۱۷ کیلومتری غرب شهر جلفا و در فاصله ۳ کیلومتری کرانه جنوبی رودخانه ارس در محلی به نام قزل وانک (صومعه سرخ) قرار دارد. کلیه محوطه کلیسا در قلب کوه‌ها و در میان طبیعت سبز منطقه مرزی جلفا و جمهوری آذربایجان قرار گرفته‌ است.

 سن استپانوس برگرفته شده از نام استپانوس ( یا همان استفان در زبان ارمنی) شهید اول راه مسیحیت است که در سال ۳۶ میلادی در اورشلیم توسط یهودیان سنگسار شد. در اغلب کشورهای جهان کلیساهای متعددی با همین نام ساخته شده است. این کلیسا در واقع به شاخه مسیحیان گریگوری (پیروان گریگور روشنگر) که ساکن ارمنستان هستند تعلق دارد. در یک روز از سال هزاران نفر از ارمنیان در این کلیسا جمع می شوند تا به زیارت و انجام مراسم و مناسک خاص خود بپردازند.

درباره تاریخ ساخت کلیسا، نظرات مختلفی وجود دارد. عده‌ای آن را جزء بناهای اولیه مسیحیت و عده­ای دیگر آن را متعلق به دوره صفویه می­دانند. در حالی که شیوه معماری بنا، مصالح ساختمانی و تزئینات فراوان آن نشان می دهد بین قرون چهار تا شش هجری (دهم تا دوازدهم میلادی) ساخته شده ‌است.  سبک معماری آن تلفیقی از شیوه‌های مختلف معماری اورارتو، اشکانی و رومی است.

این بنای تاریخی با شماره ۴۲۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت گردیده است. قابل توجه اینکه این کلیسا در سال ۱۳۸۶ به دلیل قدمت، سابقه تاریخی و مذهبی و شیوه معماری منحصر به فردش در میراث جهانی یونسکو نیز به ثبت رسیده است.

گفته شده در سال ۱۳۸۴ کارشناسان سازمان میراث فرهنگی طی مرمت بنا، بقایای استخوان حواریون و قدیسین مسیح را کشف کردند که طبق روایات تاریخی در این کلیسا نگهداری می‌شده‌است.

_----------------

قسمت های اصلی کلیسا عبارتند از:

نمازخانه اصلی:  دارای در ورودی منبت‌کاری با تزئینات بسیار زیبا که از آثار اوایل دوره قاجاریه و احتمالاَ زمان عباس میرزا السلطنه فرزند فتحعلی‌شاه است. حجاری پایه‌ها و طاق‌نماها و نیم‌ستون‌ها و مقرنس‌کاری‌ها و تزئینات طاق سردر آن از شاهکارهای هنر حجاری ایران است.

 برج ناقوس: دارای گنبدی هرمی شکل هشت ضلعی است. این برج با نقوش برجسته فرشته، صلیب، ترنج، ستاره و گل هشت پر زینت یافته و در سطح ایوان برج، قبوری از بزرگان مسیحی وجود دارد. تصاویر بر جسته‌ای از مریم مقدس و عیسای مسیح از دیگر عناصر تزئینی این برج است.

_-----------------

 اجاق دانیال: تالاری است متصل به دیوار شمالی کلیسا و به سه قسمت مساوی تقسیم می‌شود: اجاق دانیال ، تالار اجتماعات، محل غسل تعمید.

کمی راجع به حجاری های این بنا بخوانیم:

دیوارهای خارجی کلیسا که با سنگ خوش تراش بنا گردیده پوشیده از حجاریهای بسیار زیبا و چشمگیری است. دیوارهای داخلی با گچ پوشانده شده و بر روی آنان نقاشیهای منحصر بفردی نقاشی شده اند.

نقش برجسته ماري كه بر دور چوبي پيچيده و در طرفين آن دو تن ايستاده اند به چشم مي‌خورد. در كتاب قاموس كتاب مقدس آمده است:  «اين تصوير در آئين يهود و نصاري سمبل و علامت بيم دادن ، توبه و رهايي يافتن از آتش دوزخ است.»

_--------------------

 دو نقش برجسته دیگر كه پايان كار عيسي مسيح و شهيد اول راه مسيحيت را نشان مي دهد. تصوير اول نقش برجسته عقابي است كه بره معصوم بردباري را به دو چنگال گرفته و به فراز آسمانها مي كشاند در مقام كتابهاي عهد عتيق و عهد جديد بره نشاني از حضرت مسيح است.

در قاموس كتاب مقدس در صفحه 176 آمده است: «مسيح بره خدا خوانده شد ، زيرا كه وي قرباني مقبول درگاه خدا و وجودش كفاره گناهان مسيحيان خطا كار و ناپرهيزگار بود.»

در پايين اين تصوير نقش برجسته  «استپانوس» است كه از طرف سه تن يهودي مورد شكنجه يا بازخواست قرار گرفته ._------------------

 در نماي غربي تصوير مصلوب شدن حضرت عيسي .

 در نماي جنوبي عكس حضرت مريم با مولود مسيح در بغل.

 در نماي شمالي صعود يا عروج مسيح .

لینک های زیر برای دیدن  عکس های زیبای کلیسای سن استپانوس:

لینک یک 

لینک دو

[1] راجع به قره کلیسا نیز این را بدانید که قره کلیسا یا کلیسای تادئوس مقدس یا کلیسای طاطاووس، نام کلیسایی تاریخی در استان آذربایجان غربی است .این کلیسا در۲۰ کیلومتری شمال شرقی چالدران واقع است.

_-----------------1

برچسب ها

2 نظر to “کلیسای سن استپانوس”

  1. 1392/09/29

    وحید Reply

    خیلی افسوس می‌خورم که دو سال تبریز بودم و نرفتم این جاهای تاریخی و طبیعیش رو ببینم.
    به خاطر این پست هم ممنونم.

    • سلام.بله کمی افسوس داره. چون تبریز جای دیدنی زیاد داره. خواهش می کنم. امیدوارم خوشتون اومده باشه

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*