نگاهی به کتاب تابوت های دست ساز نوشته ترومن کاپوتی

capote-17-10-92نگاهی به کتاب تابوت های دست ساز نوشته ترومن کاپوتی

لذت خواندنِ گپ و گفت همراه احساس وحشت

در این نوشته به خاطر از دست نرفتن لذت خوانش مخاطب کتاب تا آنجایی که ممکن بوده است، از آوردن مثال از متن کتاب پرهیز شده است. کتاب تابوت های دست ساز با ترجمه بهرنگ رجبی توسط نشر چشمه با قیمت ۴۲۰۰ تومان به بازار نشر عرضه شده است.

تابوت های دست ساز نوشته ترومن کاپوتی۱۹۲۴-۱۹۸۴ مانند دیگر اثر این نویسنده  در کمال خونسردی ۱۹۵۸خارج از قاعده  متعارف  داستان هایی که است که تا به حال خوانده اید.

او در نگارش این دو اثر از روشی بهره برده که  منجر به سبکی در ادبیات داستانی شده که کاپوتی خود آنرا  ادبیات non-fiction  می نامد.  داستان هايي كه همه عناصر وحوادثشان برگرفته از واقعيت محض است و به راستی اتفاق افتاده­اند. مشخصه دیگر این سبک شیوه نگارشی سرراست و خالی از ترکیبات و توصیفات ادبی، صنایع لفظی و نزدیک به گزارش های ژورنالیستی است.

كاپوتي در تابوت های دست ساز با عنوان فرعی گزارش واقعی از یک جنایت آمریکایی، نه فقط به عنوان راوی بلکه شخصیتی از شخصیت های شکل دهنده داستان است. او در دنیای داستان حضور دارد؛ همانطور که در قضیه حقیقی که کتاب برای مخاطب تعریف می کند، نیز حضور دارد. کاپوتی برای روایت از شیوه ای ظریف و هوشمندانه­ای از گزارش/داستانگویی استفاده می کند. او این شیوه  را در دیگر اثرش به خونسردی نیز استفاده کرده بود ولی در آن رمان او شخصیت خودش را از داستان حذف کرده و صرفا به روایتی گزارش گونه از ماجرای واقعی دست زده بود.

در تابوت های دست ساز ظاهرا ما با داستانی پلیسی طرف هستیم و داستان با روایتی گزارشی از یک ماجرای جنایی و چگونگی ارتباط کاپوتی با آن شروع می شود. اما در ادامه برخلاف قاعده آثار پلیسی، نویسنده در صفحات ابتدایی قاتل را به ما معرفی می­کند و مهمترین برگ برنده هر نویسنده ای را برای همراه کردن خواننده اش، آگاهانه از دست وا می نهد.

اینکه اشتیاق شناختن قاتل که مهمترین ساز وکار برای ایجاد تعلیق است به کناری نهاده شود و داستان را بدون آن پیش برد چالش بسیارخطرناکی برای هر نویسنده ای است.کتاب مثل هر داستان کارآگاهی معمولی آغاز می شود. جک پپر کارآگاهی در شهری بسیار کوچک در یکی از ایالت های غربی آمریکا اصرار دارد که هشت قتلی که هرکدام به شیوه ای متفاوت اتفاق افتاده اند به هم مرتبط اند و نهمین قتل هم اتفاق خواهد افتاد .او از کاپوتی مشورت می­خواهد تا هم مانع از انجام قتل دیگری شوند و هم قاتل را به دام بیاندازند.

در ساختار کلی داستان ما با این چارچوب به ظاهر پلیسی روبرو هستیم اما نکته اصلی اینست که جذابیت اصلی نه فقط تعلیق ناشی از گره افکنی های مدام که به خاطر تکنیک روایی منحصر به فرد نویسنده است.

روایت و افشای اطلاعات به طور عمده از طریق سوال و جواب ترومن کاپوتی با جک پپر، در گفتگو های بدون تصنع دونفره و یا چند نفره که همیشه خود کاپوتی یک طرف آن است شکل می گیرد. غیر از آن خود کاپوتی است که داستان را روایت می کند و گاهی با وقفه هایی در سیر کلی داستان ـ مثل مسافرت رفتن کاپوتی و یا قهر کردنش با کارآگاه ـ مخاطب کاملا از پیگیری روند موضوع قتل­ها باز می­ماند و به خاطر این دور افتادن از قضایای اصلی دچار کنجکاوی شده و این خود تکنیکی روایی می­شود برای ایجاد تعلیق.

این روایت متکی برگفتگو و فلاش بک هایی، که از طریق تعریف کردن خاطرات و ماجراها توسط شخصیت­ها همراه با شرح موجز و در عین حال قدرتمند مکان­ها و آدم­ها و توصیفات ذهنی اندک ساخته می­شود، ساختار اثر را بسیار شبیه به یک فیلم سینمایی کرده است. فضای کلی اثر بیشتر با سلسله حوادث شکل می­گیرد و شرح حوادث همانگونه که واقع شده  اند، همه چیز را عینی می کند و مخاطب را با ذهنیت گرایی بیش از حد و مطول خسته نمی­کند. خلاقیت نويسنده در شخصيت پردازي از طریق گفتگ ـ به جای توصیف مستقیم ـ  و اشارات ظریف به رفتارهاي هر شخصيت از لابه لای اتفاقات باعث شده، کاراکترهای داستان کاملا درست و باورپذیر شکل بگیرند. اینگونه است که خواننده نه فقط از طریق جذابیت­های معمول داستان­های پلیسی بلکه به دلیل شخصیت پردازی و فضای انسانی اثر مشتاق می شود داستان را پی بگیرد.

کاپوتی به واسطه سابقه ژورنالیستی اش مهارت بسیاری برای نقل حوادث و حذف حشو و زوائد رایج در ادبیات داستانی دارد. او از راه سادگی اعجاب‌آور و مستقیم و کوبنده، کلمه‌های محاوره‌ای، جمله‌های کوتاه و یا مثلا توصیف مختصر یک معاشرت ساده همراه با گفتگو های آن، چنان فضای انسانی قابل لمسی می سازد که خواننده گاهی خشونت جاری در اثر را فراموش می کند .اینها همه نشانه­های شباهت سبکی ظریفی بین کاپوتی و همینگوی است.

هرچند باید اشاره کرد که آنجا که نویسنده  وارد فضای توصیف  ذهنی می شود داستان دچار نقصان و سکته در ریتم می شود به عنوان مثال باید به ماجرای ماورالطبیعه تعمید دهنده و دوران کودکی کاپوتی و انگیزه‌های باپتیستی قاتل ویا نقل رویاهای شبانه اش اشاره کرد.

در یک اثر معمول داستانی،کارآگاه بالاخره معمای قتل را حل می کند اما در این داستان این اتفاق نمی افتد و در پایان قاتل و انگیزه­هایش در هاله ای از ابهام رها می­شود. در اساس کاپوتی از ژانر پلیسی بهره می برد تا احساس عدم امنیت ناشی از تنهایی و ناتوانی از اثبانیت حقانیت و تناقض موجود بین واقعیت و حقیقت را که دلمشغولی ابدی و ازلی آدمی است را به زیبایی تصویرکند.

کاپوتی در جریان تعریف کردن داستانش از تصویر کردن لحظات زیبای انسانی و ستایش زندگی در عین فضای خشن اثر غافل نمی شود.

جایی پس از نقل حادثه مشکوک مرگ دردآور یکی از شخصیت ها، از زبان  شخصیت دیگری می گوید:capote-17-10-921

«مادر بزرگم میسن هیچ وقت کلمه مرگ به زبونش نمی­اومد .وقتی کسی می مرد، به خصوص کسی که براش مهم بود،همیشه می گفت دوباره صدا شده منظورش این بود که نرفته زیر خاک،بار همیشه گم گور نشده؛بیلکه برعکس آدمه دوباره صدا شده که برگرده به سرزمین کودکی خوش و خوشحالی،به دنیایی که توش همه چی زنده­س»

تابوت های دست ساز از آن دست کتاب هایی است که ترغیبت می کند که یک نفس بخوانیش و تا تمامش نکنی آرام نگیری. ترومن کاپوتی نویسنده ای است که برای کتابدوستان ایرانی به اندازه دیگر نویسندگان آمریکایی همچون فاکنر،همینگوی،براتیگان و یا کارور شناخته شده نیست، اما با توجه به در دسترس بودن ترجمه کتاب های دیگر از کاپوتی همچون «به‌خونسردی»  ترجمه باهره راسخ «درخت شب» ترجمه‌ امید نیک‌فرجام، و «خاطره‌ای از کریسمس» ترجمه‌ مهدی فاتحی به نظر می رسد زمان آن رسیده کتابخوانهای ایرانی آشنایی بیشتری با این نویسنده  صاحب سبک آمریکایی پیدا کنند.

برچسب ها

هیچ نظر به “نگاهی به کتاب تابوت های دست ساز نوشته ترومن کاپوتی”

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*