dolphins-22-5-921

اگر هنوز شک دارید دلفین رقیب هوشی انسان است؛ شک را کنار بگذارید. تحقیقات جدید نشان می­دهد که این پستاندار دریایی می­تواند سوت­های مخصوص جفت خود را حتی تا  20 سال بعد از جدایی به یاد داشته باشد! هیچ گونه­ی دیگری از موجودات زنده، چنین حافظه­ی اجتماعی طولانی مدتی را از خود نشان نداده است.

دلفینِ دماغ بطری هم توانایی تولید سوت عادی و هم سوت نشانه را دارد. هر دلفین سوت منحصر به فردی به خود اختصاص می­دهد که مانند نام عمل می­کند. بنابراین، هنگامی که یک دلفین می­خواهد با گروه دیگری از دلفین­ها ارتباط برقرار کند از سوت نشانه­ی خود به عنوان ابزاری برای اعلام هویت استفاده می­کند. تحقیقات اخیر همچنین نشان داده است که دلفین­های دماغ بطری یکدیگر را با سوت نشانه­ی خود مثل انسان­ها صدا می­زنند.dolphins-22-5-922

دلفین­های دماغ بطری در یک سیستم اجتماعی پیچیده که در آن گروه به طور مداوم منحل و از نو ساخته می­شود؛ زندگی می­کنند. پس توانایی به یادآوردن سوت نشانه­ی یکدیگر برای مدت زمان طولانی امتیاز بزرگی است. اما حافظۀ دلفین­ها تا امروز خیلی هم مرکز توجه تحقیقات نبوده­ است.

جیسون براک، زیستشناسی از دانشگاه شیکاگو می­گوید: «حافظه بلند مدت دلفین را به سختی می­توان مطالعه کرد، بیشترِ ما به شواهد روایتی از حافظه بلند مدت دلفین، مانند این­که آنها چگونه می­توانند کارهایی را که آموزش دیده­اند برای چندین سال به یاد داشته باشند، بسنده می­کنیم.»

موضوع مورد علاقه­ی براک «حافظه­ی اجتماعی است.» بر خلاف حافظه­ی معنایی و حافظه دوره­ای که به ترتیب شامل به خاطر سپردن حقایق و وقایع هستند، حافظه­ی اجتماعی با به خاطر سپردن افراد دیگر سر و کار دارد. «ممکن است حافظه­ی اجتماعی واقعا نقش مهمی ایفا کند، اما به دلیل آنکه این امر زیاد مورد بررسی قرار نگرفته، ابعاد اهمیتش همچنان بر ما پوشیده است.» براک در مصاحبه­ای با io9(آی اُ ناین) گفت:«ما همچنین چگونگی ارتباط حافظه­ی اجتماعی را با حافظه­ی دوره­ای و  اشکال دیگر حافظه نمی­دانیم.»

برای مطالعه­ی حافظه­ی اجتماعی دلفین دماغ بطری، براک 43 عدد دلفین را از شش مکان مختلف بررسی کرد؛ از جمله باغ وحش بروکفیلد در نزدیکی شیکاگو، باغ وحش مینه سوتا و دریای والت دیزنی. دلفین­ها همه بخشی از یک برنامه­ی اصلاح نژادی هستند که در آن حیوانات بین موسسات تبادل می­شوند و این امر اجازه می­دهد تا دلفین­ها در طول زمان با تعداد بیشتری از هم­نوعان خود آشنا شوند.dolphins-22-5-92

برای شروع، براک سوت­های نشانه­ی همه دلفین­های تحت پوشش برنامه­ی اصلاح­نژادی را ضبط کرد و صدای سوت 20 دلفین دیگر را به آن اضافه کرد. برای آزمایش، او سعی کرد تا دلفین­ها را به سوت­های نشانه­ی ناآشنا عادت دهد، به این صورت که صدای سوت­ها از طریق یک بلندگو در زیر آب پخش می­شد تا این ­که دلفین­ها خسته شدند و دیگر توجه نکردند.

او سپس سوت­های­ نشانه­ی دلفین­هایی که قبلاً با هم می­زیستند را پخش کرد (موسسات گوناگون صدای سوت­های دلفین­های هم­زیست را با ذکر مدتی که با هم زندگی کرده­اند، ذخیره کرده بودند). درپاسخ؛ او سوت­هایی از دوستان قدیمی دلفینی که صدایش پخش می­شد شنید، دلفین­ها اغلب به سرعت نزدیک بلندگو می­آمدند، به آن نگاه می­کردند، در اطرافش شنا می­کردند وحتی نزدیک بلندگو سوت می­زدند. سپس براک برای تست اینکه دلفین­ها واقعا سوت یکدیگر را می­شناسند یا نه، سوت ضبط شده­ی یک دلفین ناآشنا را که از نظر سن و جنس مثل هم زیستان قدیمی آنها بود پخش کرد.

براک آزمایشش را به این شکل توصیف می­کند که تصور کنید در خیابان راه می­روید ناگهان تصویر سه بعدی کسی که می­شناسید توسط یک پروژکتور جلوی شما به نمایش گذاشته شود، چه اتفاقی می­افتد؟ او می­گوید: «دلفین­هاحیواناتی وابسته به شنوایی هستند و صداها را درک می­کنند. ممکن است لزوما باور نکنند دلفینی که صدایش را شنیده­اند آنجا حضور دارد؛ اما می­توانند  او را به خاطر بیاورند.»

به طور کلی، براک دریافت که دلفین­ها بدون توجه به مدت زمانی که از هم جدا بوده­اند، توجهشان به سوت نشانۀ دوستان قدیمی بسیار بیشتر است تا به سوت دلفین­های نا­آشنا. در یک مورد، دو دلفین به نام­های الیوت و بیلی، به مدت بیست سال از هم جدا شده بودند؛ اما  الیوت فوراً سوت بیلی را که به وسیله­ی بلندگو پخش –شد؛ شناخت.  در طبیعت، دلفین دماغ بطری به طور متوسط​​ 20 سال عمر می­کند(هرچند برخی از آنها برای نزدیک به نیم قرن زنده ماند­ه­اند)؛ این نشان میدهد که این پستانداران دریایی ازحافظه­ی اجتماعی مادام العمر برخوردارند.

 اما این نوع از حافظه­ی بلند مدت فقط در انحصار دلفین و انسان نیست. بلکه می­تواند در هرگونه از موجودات زنده که در جامعه­ای پیچیده زندگی می­کنند دیده شود. براک می­گوید:«هر زمان که با یک سیستم اجتماعی پیچیده مواجه شدید؛ بدانید گزینه­ی خوبی برای مطالعه روی حافظه­ی بلند مدت اجتماعی در دست دارید.» برای مثال، شنیده شده فیل­هایی که در یک جامعه زندگی می­کنند می­توانند قوم و خویش خود را برای چندین دهه به یاد داشته باشند. یکی از پروژه­های تحقیقاتی بعدی براک، تست حافظه­ی اجتماعی بلند مدت شامپانزه­ها خواهد بود. او همچنین علاقه دارد مطمئن شود که شنیدن سوت­های نشانه، تصاویر ذهنی دلفین­های دیگر را در مغز دلفین شنونده تداعی می­کند.

به هر صورت، این مطالعه نشان دهنده­ی ارتباط مستقیم بین اجتماع­گرایی و شناخت است. براک می­گوید:«دانشمندان اغلب شناخت پیشرفته را از نقطه نظر هوش وابسته به عقاید سیاسی مورد بررسی قرار می­دهند.» در اصل، این مفهوم به این معنی است که فریب، دروغ و حیله گری از هوش تکامل یافته نشأت می­گیرد. اما براک می­گوید به نظر نمی رسد این خصایص رفتاری در فیل­ها و دیگر حیوانات هوشمند وجود داشته باشد. درعوض، ممکن است ما قابلیت شناخت پیشرفته­مان را مدیون سیستم پیچیده­ی زندگیمان باشیم. براک میگوید:«این امکان وجود دارد که نظام اجتماعی ما به عنوان انسان، امکان تسهیل نیاز به یاد آوردن چیزها را در درازمدت برای ما فراهم کرده باشد و همین دیدگاه می­تواند سیر تکامل شناختی ما را توضیح دهد.»

لینک اصلی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *