ايمني راه‌ها و توسعه پايدار

saferoad-27-2-93

ايمني راه‌ها و توسعه پايدار

در راستای پرداختن به مسئله ایمنی جاده ها و حوادث رانندگی، شبگار این بار به برنامه ریزی های جهانی برای کاهش مصدومیت های ترافیکی میپردازد. این مقاله پاسخی است به این سوال که برنامه ی جهانی برای ایمن کرده جاده ها چیست؟

عليرغم رشد فراگير تلفات و مصدوميت‌هاي ناشي از حوادث ترافيكي در كشورهاي با درآمد كم و متوسط، اين مسئله بعنوان يك موضوع توسعه پايدار ناديده گرفته شده است. ايمني راه‌ها به‌طور مشخص در اهداف توسعه هزاره انعكاس نيافته است و در برنامه‌ها و سياست‌هاي سازمان ملل و نيز 8 كشور صنعتي جهان براي توسعه پايدار، مورد غفلت واقع شده است. اين نقصان توجه در سطح بين‌المللي، موجب گرايش به كاستن از اولويت ايمني راه‌ها در كشورهاي در حال توسعه مي‌شود.
در سال 2000، كشورهاي جهان در چارچوب سازمان ملل متحد بر روي اهداف توسعه هزاره توافق كردند. اهدافي مهم در جهت بهبود زندگي مردم سراسر جهان تا سال 2015. متاسفانه ايمني راه‌ها در اهداف مذكور به‌عنوان يك نگراني عمده براي سلامت عمومي شناسايي نشد. در سال 2002 نيز در نشست جهاني براي توسعه پايدار، برنامه ژوهانسبورگ مورد توافق قرار گرفت. اين بار هم اگرچه اشاره‌اي مختصر به ايمني حمل ونقل به‌صورت كلي در سند نهايي شد، اما ايمني جاده‌اي به‌عنوان يك مسئله ويژه مورد شناسايي قرار نگرفت.
اين موضوع قابل تامل است؛ در حالي كه مالاريا و سل در مجموعه اهداف توسعه هزاره جايگاهي ويژه يافته‌اند، مصدوميت‌هاي ترافيكي عليرغم تاثير مشابه از حيث تلفات و صدمات، چنين جايگاهي نيافته است. پيكار با مالاريا و سل، به حق، از صدها ميليون دلار كمك مالي و هزاران كارشناس سلامت و بهداشت برخوردار است. صندوق جهاني مبارزه با ايدز، مالاريا و سل مبلغ 8/1 ميليارد دلار براي سال‌هاي 2002 تا 2006 ، مشخصا براي مبارزه با مالاريا، اختصاص داده است؛ ضمن آنكه مبلغ 9/1 ميليارد دلار براي يك دوره 5 ساله ديگر از سوي 62 كشور جهان درخواست شده است. اين مبلغ براي مبارزه با سل طي سال‌هاي مذكور به ميزان 2/1 ميليارد دلار است. ايالات متحده به‌تنهايي هر ساله 200 ميليون دلار براي مبارزه با مالاريا در جهان اختصاص مي‌دهد. دولت آمريكا پيشنهاد كرده كه اين مبلغ در سال 2006 به ميزان 30 ميليون دلار، در سال 2007 به ميزان 135 ميليون دلار و پس از سال 2008 به ميزان 300 ميليون دلار افزايش يابد. اين امر، نمايش اراده جامعه جهاني براي مقابله با يك مشكل عمده سلامت عمومي است.
در مقابل، ايمني راه‌ها نتوانسته است جايگاهي برجسته در جذب كمك‌هاي دوجانبه، چندجانبه و كمك‌هاي بخش خصوصي بيابد. كمك‌هاي توسعه‌اي در سطح جهان كه به‌طور ويژه در ارتباط با ايمني راه‌ها اختصاص مي‌بايد، اندك است. ايمني راه‌ها به شكل رسمي به عنوان يك طبقه ويژه (Category) در مجموعه كمك‌هاي توسعه‌اي به رسميت شناخته نشده است و معمولا” به عنوان بخشي كوچك از كمك‌هاي مربوط به حمل ونقل جاده‌اي شناخته مي‌شود.

به‌همين جهت، اندازه‌گيري ميزان تلاش‌هاي بين‌المللي مختص پيشگيري از صدمات ترافيكي در كشورهاي با درآمد كم و متوسط مشكل است. مجموع كمك‌هاي دوجانبه مخصوص ايمني راه‌ها در سطح جهان، احتمالا” كمتر از 10 ميليون دلار در سال است. تعداد متخصصيني كه در اين زمينه كار مي‌كنند نيز اندك است. كميسيون تخمين مي‌زند كه در نهادهاي مرتبط با موضوع همانند بانك جهاني، سازمان جهاني بهداشت، برنامه عمران ملل متحد، كميسيون‌هاي منطقه‌اي سازمان ملل و بانك‌هاي توسعه‌اي منطقه‌اي، تعداد كارشناسان دولتي تمام وقت در موضوع ايمني راه‌ها بيش از 10 نفر نباشد. [اين رقم مربوط به سال‌هاي پيش از 2006 است.]
اين فقدان اولويت‌ كه مسئوليت آن متوجه تمام دولت‌هاي اعطا كننده كمك‌هاي مالي است، تاثيري منفي بر اراده كشورهاي در حال توسعه براي اقدام در زمينه مقابله با حوادث ترافيكي مي‌گذارد. چراكه اين كشورها به ايمني راه‌ها اولويت نخواهند داد و توجه آن‌ها به سمت حوزه‌هايي كه قابليت جذب منابع مالي بيشتر را دارد معطوف خواهد شد.
اين در حالي است كه كميسيون عميقا بر اين باور است كه ايمني راه‌ها مي‌تواند به اهداف توسعه‌اي و مشخصا اهداف توسعه هزاره ياري رساند؛ اهدافي كه مي‌خواهد فقر شديد و گرسنگي را محو كند و آموزش، بهداشت و برابري جنسيتي را ارتقا دهد.
اما عليرغم آنچه گفته شد، نگرشي جديد در جهت جبران غفلت مذكور در حال شكل‌گيري است. حجم عظيم تلفات و مصدوميت‌ها در كشورهاي در حال توسعه و روند افزايشي هشداردهنده آن، جامعه جهاني را به توجه بيشتر به اين معضل وادار مي‌كند.
يكي از نخستين نهادهايي كه زنگ خطر را به صدا در آورد فدراسيون بين‌المللي جوامع صليب سرخ و هلال‌احمر (IFRC) بود؛ زماني كه اين نهاد بين‌المللي، در سال 1998 ، گزارش خود را درباره فجايع جهاني منتشر كرد. در اين گزارش درخصوص حوادث ترافيكي چنين آمده است:
“حوادث ترافيكي يك فاجعه جهاني رو به وخامت است كه زندگي‌ و معيشت‌ انسان‌ها را نابود مي‌كند، روند توسعه را كند مي‌‌سازد و ميليون‌ها انسان را در وضعيت آسيب‌پذير قرار مي‌دهد”
يك سال بعد بانك جهاني، گروه “مشاركت جهاني براي ايمني راه‌ها” (GRSP ) را ايجاد كرد. اين گروه، بخش خصوصي، جامعه مدني و دولت‌ها را گرد هم مي‌آورد تا از رهگذر همكاري ميان اين سه بخش، هدف كاهش پايدار حوادث ترافيكي در كشورهاي در حال توسعه محقق گردد.
در سال 2001، سازمان جهاني بهداشت با اظهار نگراني درخصوص فقدان آگاهي لازم نسبت به سهم حوادث‌ راه‌ها در گسترش آسيب و بيماري در سطح جهان، اقدام به تدوين يك استراتژي 5 ساله براي پيشگيري از صدمات حوادث ترافيكي كرد. WHO اعلام كرد كه صدمات حوادث راه‌ها يك مسئله عمده سلامت عمومي است اما مورد غفلت واقع شده است؛ چراكه باور عمومي بر آن بوده است كه اين‌گونه صدمات براثر “تصادف” رخ مي‌دهند. هرچند اين باور، ديگر تغيير كرده و اين صدمات بعنوان صدماتي قابل پيشگيري شناخته مي‌شوند.
WHO همچنين به‌منظور ارتقاء آگاهي جهاني در اين زمينه، موضوع روز جهاني بهداشت در سال 2004 را ايمني راه‌ها تعيين كرد. اين تصميم طي كنفرانسي در لندن در فوريه 2003 با سازماندهي فدراسيون بين‌المللي اتومبيل‌راني (FIA )
و با حضور كارشناسان سازمان ملل، بانك جهاني، سازمان توسعه اقتصادي(OECD)، موسسات تحقيقاتي، بخش خصوصي و NGO ها اعلام شد.
چند ماه بعد، توجه رو به رشد سياسي و ديپلماتيك نسبت به معضل حوادث ترافيكي منجر به اولين قطعنامه مجمع عمومي سازمان ملل در موضوع ايمني راه‌‌ها شد. ايده اين قطعنامه توسط سلطان عمان كه پيشكسوت جلب حمايت جامعه جهاني در زمينه توجه به ايمني راه‌هاست، مطرح گرديد. قطعنامه ضمن شناسايي وزن جهاني معضل صدمات حوادث ترافيكي، از كوفي عنان دبير كل وقت سازمان ملل درخواست كرد كه گزارشي در اين خصوص ارائه دهد. گزارش مذكور كه در آگوست 2003 منتشر شد، اعلام داشت كه تلاش‌هاي انجام شده مرتبط با ايمني راه‌ها توسط سازمان ملل و ساير مراجع مربوط، گسسته است و داراي انسجام نيست. لذا توصيه شد كه نهادي در چارچوب سازمان ملل براي هماهنگي اين تلاش‌ها شكل گيرد و از اين طريق تلاش‌هاي مذكور با سياست‌ها و برنامه‌هاي ديگر در حيطه‌هايي چون توسعه پايدار و موضوعات مرتبط با محيط زيست، زنان، كودكان و سالمندان يكپارچه و همراستا شود. دبير كل سازمان ملل در اين گزارش ضمن اعلام حمايت قوي خود از ارتقاء ايمني راه‌ها، خواستار اقدام جدي‌تر جامعه جهاني در اين زمينه شد.
در آوريل 2004، روز جهاني بهداشت طي مراسمي به ميزباني ژاك شيراك رئيس جمهور وقت فرانسه و با شعار “ايمني راه‌ها تصادف نيست” برگزار شد. در همين روز، گزارش مشترك سازمان جهاني بهداشت و بانك جهاني در زمينه پيشگيري از صدمات حوادث ترافيكي منتشر گرديد.

زهرا محمدی پیکر
انجمن حامیان سفر ایمن

برچسب ها

هیچ نظر به “ايمني راه‌ها و توسعه پايدار”

پاسخ

ایمیل شما مخفی می ماند. فیلد های الزامی مشخص شده اند *


*